Oude villa's, nieuwe energie
Een villa uit 1898 verduurzamen zonder hem te verbouwen tot iets anders: het klinkt als een onmogelijke opdracht. Twee buren aan de Graaf Wichmanlaan deden het toch, en kwamen tot heel verschillende oplossingen. Hans Roelofsen, voorzitter van de Stichting Behoud Bussums Erfgoed, ging bij ze langs.
Eerder schreef hij al over bewoners aan de Koningin Emmalaan, Willemslaan en Waldecklaan die bij hun aanpassingen ook binnen zorgvuldig de originele stijlkenmerken bewaarden. Deze keer gaat het om de cijfers.
285 meter de grond in
Justus Warffemius woont in villa De Eekhof met rieten dak, op de hoek van de Graaf Wichmanlaan 17 en de Meerweg. Hij nodigde zijn buren uit om te komen kijken toen er meerdere gaten van 285 meter diep werden geboord voor verwarming met aardwarmte.
Het bijzondere aan zijn aanpak: de oude radiatoren bleven gewoon zitten, op vijftig graden, aangevuld met gedeeltelijke vloerverwarming. Daarbij kwamen isolerende ramen en een vernieuwd rieten dak met isolatie.
Een forse investering. Maar de energiekosten gingen er naar eigen zeggen zestig procent door omlaag, en de woning is voor al het dagelijkse gebruik van het gas af.
Eén ingreep ging hem te ver: het compleet voorzetten van een nieuwe isolerende binnenwand tegen de steens muren. Die kaalslag zag hij als liefhebber van dit karakteristieke huis niet zitten.

Villa Zeelandia en haar uitgever
Even verderop, op nummer 36, staat villa Zeelandia uit 1898. Francis en Bart Elema wonen er inmiddels dertien jaar, en dat zie je: de villa, het in dezelfde stijl bijgebouwde koetshuis en de besloten Engelse tuin verkeren in prachtige staat.
De naam komt van de tweede eigenaar. Uitgever Cornelis van Dishoeck, geboren in Zierikzee, vestigde zich in 1903 met zijn gezin in Bussum, gaf de villa de naam Zeelandia en woonde er tot zijn dood in 1931. Hij gaf werk uit van onder meer Roland Holst en Slauerhoff, later uitgeverij Van Dishoeck.
Maar hij deed meer. Frans Mijnssen schreef in 1932 in het Jaarboek van de Nederlandse Letterkunde: "Behalve voor zijne zaken en zijne vrienden, spande Van Dishoeck zich gaarne in voor de Gemeenschap." Hij was bestuurslid van de Openbare Leeszaal en medeoprichter van de Gooische H.B.S. In de Eerste Wereldoorlog zette hij zich als voorzitter van de Bussumse afdeling van het Nederlandsche Vluchtelingencomité in voor de opvang van wel duizend Belgische vluchtelingen, in een Bussum dat toen 16.000 inwoners telde.
Francis en Bart brachten verloren gegaan houtsnijwerk terug, en ook het naamschild Zeelandia van deze inspirerende voormalige bewoner.
Toen de gasprijs verviervoudigde
Van 0,60 euro in 2015 naar 2,50 in 2022. Voor een villa met dikke muren maar zonder spouw werden de stookkosten onhoudbaar.
Alle muren van binnen verdubbelen zou het karakter aantasten. Maar onder de vloeren op de begane grond en de eerste etage bleek voldoende ruimte. De kap was al aan de binnenzijde geïsoleerd en werd aan de buitenzijde verbeterd, samen met een compleet nieuwe dakbedekking: PV-pannen in de originele kleuren zwart en rood.
Voor de passant is nauwelijks zichtbaar dat het om zo'n vijfduizend kleine aaneengeschakelde zonnepanelen gaat.
Verder bleef alles wat karakteristiek is bewaard of kwam het terug: de parketvloeren, het glas in lood, nu in isolerend glas. Alleen de keuken werd samengevoegd met de eetkamer. In de voorkamer staat een studiepiano, in de achterkamer met erker op het zuiden een Steinwayvleugel. Daarmee is meteen duidelijk waar het hart van de bewoners ligt.
Wat levert het op?
Op de telefoon is de actuele opbrengst per dakvlak af te lezen, en het resultaat is indrukwekkend: de energiekosten zijn met twee derde afgenomen.
Over de terugverdientijd is Bart eerlijk. "Dat halen we er nooit meer uit, gezien de kosten van de investering", zegt hij. "Maar we dragen wel bij aan de vermindering van de uitstoot en geven het huis zo door aan de volgende generatie."
Dat doorgeven is hier een terugkerend thema. De vorige bewoners legden de tuin aan, met een vuurwerk van elkaar opvolgende bloeiende bloemen, en voegden twee eerdere serres stijlvol samen. Een ware estafette van zorg door opeenvolgende bewoners.
De jongste van de drie kinderen Elema haalde net haar vwo-diploma; de oudste twee studeren in Tokio en in de Verenigde Staten. Dat zij hier een heerlijk thuis hadden, blijkt uit de megaschommel waarmee je kon oefenen voor een enorme sprong naar de trampoline. En net als Van Dishoeck destijds steunen de Elema's uit overtuiging sociaal-culturele doelen.
Dit artikel verscheen in Spiegelschrift nr. 42 (najaar 2026), het magazine van de Vereniging Vrienden van Het Spiegel. Tekst: Hans Roelofsen.



Opmerkingen