top of page

De strijd tegen de plasticbak, en waarom die is gewonnen

15 sep
4 minuten om te lezen

Sinds 1 juli van dit jaar mag alles weer in één bak. De kleurrijke kliko met de oranje klep blijft, de saaie grijze is opgehaald. Voor Hugo Bellaart is daarmee een cirkel rond: in 2020 hield hij in Spiegelschrift een pleidooi om precies dat te doen. Hier legt hij uit waarom.


Hugo is terug Hugo Bellaart is terug als redacteur van Spiegelschrift. Hij maakte eerder de rubriek Duurzaam Dichtbij, maar moest daarmee stoppen toen hij begin 2023 wethouder werd van de gemeente Gooise Meren. Nu hij daarmee is gestopt, is de rubriek er weer. Welkom terug, Hugo.

Hoe het begon


In 2018 werd de PMD-container, voor Plastic-, Metaal- en Kartonverpakkingen in het Gooi geïntroduceerd. Niet iedereen was enthousiast over een vierde container in de tuin, maar het leek logisch: we gingen recyclen.


"Voor ons gezin met drie jongens was het een eyeopener hoeveel verpakkingsafval wij wekelijks verzamelden", schrijft Bellaart. "Sindsdien lopen we wat bewuster langs de schappen in de supermarkt. So far so good."


Rond diezelfde tijd las hij in De Volkskrant dat China geen westers plastic afval meer toeliet. Ons afval werd verscheept naar Azië, naar landen die het wat minder nauw nemen met het milieu. Als gemeenteraadslid wilde hij daar meer van weten, afvalbeleid ligt immers bij gemeenten. In onze Regio Gooi & Vechtstreek is de inzameling gedelegeerd aan de GAD, de Grondstoffen- en Afvalstoffendienst. Op de wagens staat trots: Van Afval Naar Grondstof.


Hugo Bellaart krijgt van Pieter Schut het Spiegelschrift uit 2020 waarop hij de cover haalde

Dat klinkt goed. Maar klopt het?


Het VANG-verhaal werd in 2015 ontwikkeld en stond voor streefcijfers restafval: honderd kilo per persoon in 2020, dertig kilo in 2025. Dat leidde tot meer gescheiden inzameling bij de bron. Naast de groene bak voor gft en de blauwe voor papier kwam de oranje erbij. En inderdaad: er zat minder restafval in de grijze bak.


Alleen verdween dat restafval niet. Het verhuisde.


Bellaart geloofde de claim van de NVRD, de belangenvereniging van de afvalsector, dat zeventig procent werd gerecycled niet. Navraag leverde dit beeld op:


- 31 procent residu: een ander woord voor restafval - 28 procent 'mixed plastics': een categorie waar niets mee kan, want plastic is geen materiaal maar een verzamelnaam voor ruim tweehonderd verschillende kunststoffen. Dit deel werd geregistreerd als gerecycled, maar ging zonder uitzondering naar Duitsland - 9 procent metaal: prima recyclebaar, maar dat hoeft helemaal niet apart ingezameld te worden; het blijft immers achter na verbranding - 5 procent drankkarton: een onbruikbare, aan elkaar verlijmde combinatie van materialen


Van de geclaimde zeventig procent bleef in het beste geval dertig procent echte recycling over. In overleg met de Universiteit Wageningen kwam Bellaart uit op mogelijk iets meer dan twintig.


Met de export verdween het afval bovendien uit het zicht, ook uit dat van de Inspectie voor de Leefomgeving en Transport. Het KRO/NCRV-programma Monitor wijdde er uitzendingen aan, en de redactie kwam daarvoor ook in Het Spiegel langs. Teun van de Keuken vertelde erover in de tv-serie De Vuilnisman.


En het kostte vier keer zoveel


De kosten voor PMD-inzameling lagen ruim vier keer zo hoog als voor restafval. De belangrijkste reden is bijna komisch: er wordt vooral lucht getransporteerd, want PMD wordt niet samengedrukt vóór sortering. De gemeentelijke afvalstoffenheffing steeg in de loop der jaren mee.


Bellaart wijst ook op de belangen die hier samenkomen. De verpakkende industrie betaalt, de afvalindustrie ontvangt, en beide verkondigen graag dat er veel gerecycled wordt. Producenten ontlopen daarmee strengere regelgeving. De vergoedingen die producenten wettelijk aan gemeenten moeten betalen, bedragen voor verpakkingen inmiddels ruim 500 miljoen euro per jaar; in 2020 was dat nog 200 miljoen. Gemeenten betalen dat weer door aan de afvalsector.


Over dat "een goed milieu begint bij jezelf" is hij uitgesproken: hij ziet het als een uitgekiende manoeuvre om de systeemverantwoordelijkheid naar de consument te schuiven. Schrijfster en Spiegelbewoner Roxanne van Iperen wees daar eerder op in Vrij Nederland.


Samengevat


Voor veel inwoners betekende PMD vooral ongemak: een extra kliko, en steeds bedenken of iets in de grijze of de oranje bak moest. De klimaatopbrengst bleek belabberd, met gegarandeerde milieuschade ver weg. En het schrappen van een aparte logistieke keten levert evident kostenvoordeel op.


Daarom besloot het algemeen bestuur van de Regio in 2024 om per 1 juli 2026 over te stappen op nascheiding: restafval en PMD weer bij elkaar. De lopende contracten moesten eerst nog worden uitgediend.


Kliko-schaamte


Voor de GAD is het een grote operatie. Er is gekozen om de oranje kliko's te behouden, ze zijn meestal groter, en de vaak kleinere grijze op te halen. Dat gebeurde deze zomer. Van ons wordt nu verwacht dat alles in die ene grote bak past, en dat kan prima: het volume van alléén PMD is groter dan wanneer het samengaat met restafval.


Bij zijn ronde door de wijk zag Bellaart dat het bij veel huizen lukt. Maar sommige huishoudens zetten nog altijd meerdere oranje containers aan de weg. "Wie weet krijgen we nu kliko-schaamte", schrijft hij, en die zou kunnen stimuleren minder verpakkingen te kopen.


Nog iets wat helpt: meer keukenafval naar de gft-bak, bijvoorbeeld met een verzamelbakje op het aanrecht. Daarmee wordt de kans op bruikbaar materiaal uit nascheiding nog groter.


Goed voor klimaat, milieu én portemonnee.


Dit artikel verscheen in Spiegelschrift nr. 42 (najaar 2026), het magazine van de Vereniging Vrienden van Het Spiegel. Tekst: Hugo Bellaart.

Opmerkingen


bottom of page