In het Spiegel is veel cultuur te vinden. Er zijn veel kunstwerken te bewonderen en veel van de architectuur en de aankleding van de gebouwen in de wijk heeft een grote culturele waarde. Denk aan de talrijke gevelstenen. Er zijn diverse kunstateliers. Er werkt en woont in het Spiegel een groot aantal beeldende kunstenaars en veel van het zijn professioneel werkzaam. Ook geven enkelen les in verschillende technieken.
Hieronder volgen enkele artikelen die zijn verschenen in edities van Het Spiegelschrift sinds voorjaar 1977 en die een beeld geven van de cultuur in het Spiegel.
Spiegelschrift, jaargang 18, nr. 1 - voorjaar 1997
Paul Leur, derde generatie glazenier in Bussum
“Juist om het Spiegel ben ik naar Bussum gekomen” was het eerste wat de jonge glazenier me door de telefoon zei. Later tijdens dit interview verklarend dat vooral in het Spiegel - maar ook in andere plaatsen in het Gooi - nog veel panden staan met prachtige oude glas-in-lood panelen. In tegenstelling tot de omgeving waar hij vandaan komt hebben de eigenaren van deze panden er ook wat voor over om het glas-in-lood te laten onderhouden en restaureren.
|
|
| Paul en zijn grootvader voor het "glas in loodhuis". |
Pauls glasgekte kwam niet uit de lucht vallen. Overgrootvader George was een excentrieke kunstenaar in Amsterdam en lid van de kunstenaarsvereniging van het Stedelijk Museum waar o.a. ook Mondriaan lid van was. Behalve als kunstschilder en beeldhouwer heeft hij zich ook ontwikkeld als glazenier. Hij brandschilderde ramen van antiquairs in Brussel, die zijn werk als ‘antiek’ verkochten.
Deze grootvader kon op een gegeven moment de indertijd leegstaande Irenekerk in Bussum als atelier gebruiken. Toen hij er later weer weg moest, omdat de kerk in gebruik werd genomen door de Christelijke Jongeren Vereniging kocht hij in 1910 twee huizen onder een kap op de Beerensteinerlaan voor ƒ 10.000,-. Vijf jaar later verkocht hij een van de huizen weer voor ƒ 10.000,-. Na zijn dood in de jaren 50 ging zijn zoon in het “glas-in-lood huis” wonen. Grootvader had inmiddels met zijn broer het bedrijf overgenomen en had zijn atelier al in het souterrain. Tot een jaar voordat hij op 94-jarige leeftijd het leven liet is hij daar blijven werken.
Pauls vader Rob, geboren in 1933, zag weinig brood in het glas-in-lood. Na de oorlog is veel glas-in-lood gesloopt De smaaklijn begon te veranderen In rillen geslepen ramen (geribbeld glas) raakten in zwang. Hij is scheikundige geworden en in Leidschendam gaan wonen, waar Paul geboren is.
|
| Werk van grootvader Leur. |
Bij de bezoekjes aan zijn grootvader in de weekends en in de vakanties hing Paul altijd in het atelier rond. Hij mocht zijn grootvader dan helpen en zo kreeg hij de liefde voor het vak van hem. Grootvader heeft veel gebrandschilderde ramen van grote kerken op zijn naam staan. Vooral de oud apostolische kerken (in o.a. Lemmer, Rotterdam, Den Haag) vroegen om werk van hem.
In 1978 kon Paul als leerling terecht in een atelier in Leiden. De eerste maand hield zijn werk niets anders in dan kitten van de raampjes, d.i. het waterdicht in het lood plaatsen van de raampjes. Vervolgens mocht hij de rechte ruitjes snijden, daarna zetten en solderen en uiteindelijk de ingewikkelde ramen zetten. Door zich in het vak te bewijzen, werd hij leerjongen af en kon hij leuke dingen gaan doen. In Nederland is glazenier geen beschermde titel. Je bent vakbekwaam als je het ontwerpen, uitvoeren, snijden, brandschilderen zetten, solderen en plaatsen volledig beheerst.
Inmiddels zit Paul al 20 jaar in het vak en is hij van alle markten thuis. Zoals gezegd is er in deze omgeving veel glas-in-lood te vinden uit het begin van deze eeuw. Omdat de levensduur van glas-in-lood over het algemeen tussen de 50 en 100 jaar ligt, wordt Paul veel gevraagd voor reparaties. Het opnieuw waterdicht maken van glas-in-lood is een belangrijk onderdeel, omdat de kit op den duur “gaar” wordt waardoor de raampjes gaan rammelen. Bij deze reparatie-missies komt Paul regelmatig werk tegen dat onmiskenbaar van de hand van zijn grootvader of overgrootvader is. Helaas is niet al het werk gesigneerd, maar soms ontdekt hij hier en daar een handtekening.
|
| In het ouderlijk huis. Links werk van Paul Leur, rechts werk van zijn overgrootvader. |
Ook wordt Paul regelmatig gevraagd om glas-in-lood panelen die ergens in ene hoekje op zolder of in een kelder teruggevonden werden weer opnieuw hun oorspronkelijke plekje te geven. Of als er nog maar een enkele originele ruit over is, wordt hem gevraagd voor de overige ramen een kopie te maken van het oude paneel of iets erbij te maken dat in dezelfde trant is.
De meeste soorten en kleuren van het ambachtelijk gemaakte glas zijn nog steeds te krijgen en de oude bijna verloren gegane techniek van het brandschilderen beheerst Paul natuurlijk nog perfect. Zo kan door hem ieder gedetailleerd medaillon prachtig worden nagemaakt. Het familiewapen, het huisdier of de boot van de familie, ... alles kan in glas-in-lood vereeuwigd worden. Ook geboorteruitjes ontwerpt Paul op verzoek. En mocht een trotse bezitter van een glas-in-lood raam erg gehecht zijn aan het kunstwerk, dan bestaat ook de mogelijkheid om zo’n paneel mee te nemen bij een verhuizing. Handig te weten is dat reparaties van één of meer ruitjes ter plekke kunnen worden verricht, mits het lood dan nog wel in goede staat verkeert.
Het leukste werk blijft voor Paul natuurlijk het compleet uitvoeren van een opdracht, zoals bijvoorbeeld de vorig jaar gemaakte plafonnière voor het weer uit de as herrezen eetcafé Graaf Floris in Muiden. Maar voor een eervolle vraag van het Holland Casino om een verkooptentoonstelling van zijn spiegels te organiseren, had hij helaas geen tijd. Wel heeft hij tussen de bedrijven door ten tijde van de restauratie van de Tweede Kamer de Venetiaanse kroonluchter mogen restaureren. Daarbij paste hij de nog niet eerder genoemde techniek toe van het “verlijmen” van glas.
De revival van het glas-in-lood brengt met zich mee dat een nieuwe generatie glazeniers opgeleid wil worden. Het enthousiasme is erg groot en de aanvragen voor zijn cursussen komen zelfs uit het buitenland. Zo gaat Paul de komende zomer voor een herhalingscursus al voor de tweede maal naar Bali. Zelf woont Paul nu in de Koekoeklaan in Bussum. Maar zijn hart ligt in het Spiegel, waar zijn zusje nog altijd het familiehuis bewoont.
Vicky Maks-Evers
Spiegelschrift, jaargang 19, nr.1 - voorjaar 1998
Het zonnige Spiegel
Wist u dat we in het Spiegel zoveel verschillende namen van huizen verzameld hebben? Ik tel in ons archief nu 546 huizen. Daarvan dragen er op dit ogenblik 195 nog geen naam. Gevelstenen zeggen een heleboel. Hieronder een reeks die aangeeft hoe de bewoners vaak dachten over de zonnige kanten van het wonen in het Spiegel. Maar alles is me vast nog niet bekend. Wie weet, weet u nog méér dan ik!???
Heel wat gevelstenen dragen de afbeelding van een zon. Voorbeelden: Gooilandseweg 20, Meerweg 5a, Beerensteinerlaan 33 en Koedijklaan 5. Op Boslaan 28 en Nieuwe ‘s Gravelandseweg 18 zien we zonnebloemen in de gevel. Op de Bredelaan is een villa die Zonneheuvel heeft geheten en in 1915 bewoond werd door makelaar Roekel. Kan iemand me daar wat meer over vertellen? Gooiberg 32 heeft De Morgenzon geheten. Graaf Florislaan 19, waar aan alle kanten de zon gezien kan worden, droeg de naam “Rondom Zon”. Op een oude gevelsteen in de tuin van Groot Hertoginnenlaan 30 is te zien dat dit huis vroeger Zonnevanck werd genoemd; nu is het omgedoopt in Ravencour. En zo heette Iepelaan 32 “De Morgenzon en Koningslaan 43 zowel “Zonnehoek” als “Zonnehoeck”, terwijl nu de naam Boschlust op het hek prijkt. Nieuwe ‘s Gravelandseweg 17 noemde zich “Sunny Home”. En welverdiend, want in de hal bevindt zich een extra glasraam waardoor de zon alle kans krijgt om “Welcome” te zijn. Ook Slochterenlaan 19 zei het in het buitenlands. De naam Haleakala is het Hawaïaans woord voor ‘huis van de zon’ , genoemd naar een vulkaan op Hawaï Grappig feit: bij diezelfde vulkaan zijn oefeningen gehouden met het maankarretje, want de grond lijkt hier kennelijk veel op die van de maan. Dan Nieuwe Hilversumseweg 2. Het oorspronkelijke huis “Zonnemaire” van wethouder Moolenburgh is afgebroken. Het had de zonnige naam te danken aan een plaats in Zeeland bij Zierikzee, waar Moolenburgh grond bezat. En tenslotte Parklaan 25, waar de schrijfster Anne Biegel heeft gewoond. Dit huis heette Zonnehof.
Rest ons nu nog ene aantal villa’s die nog steeds met ere de zon in hun naam dragen. Gooibergstraat 6 is nog altijd de Zonnehof. Koningin Emmalaan 9 staat gekeerd naar de zon en heet daarom Sonnewende. Op Koningslaan 36 ziet men de zon als punt van samenkomst: Sonnenbrink. En Meerweg 8 voelt zich al vanaf het begin van deze eeuw behaaglijk verwarmd door de zon, zoals de naam Sonneheerd doet vermoeden. En dan Willemslaan 38. Temidden van de buren ‘een maan’ en ‘een ster’ is dit ook een lichtend voorbeeld van het hemellichaam waarover ik even uw aandacht heb willen vragen: ‘t Zonneke!
Netty Langemeijer
(later meer)
| Redakteur: | Vicky Maks |
| Laatst bijgewerkt: |
|